Δημοσιευμένες μελέτες έχουν δείξει ότι 1 στις 2 γυναίκες θα αναπτύξει κάποιου βαθμού αιμορροϊδοπάθεια κατά την εγκυμοσύνη. Ενδιαφέρον αποτελεί και το στατιστικό στοιχείο ότι περίπου ίδιο ποσοστό θα έχει κάποιου βαθμού δυσκοιλιότητα που μαζί με τον αυξημένο όγκο παλμού (συνολική ποσότητα αίματος), την πίεση λόγω βάρους, την αλλαγή του ορμονολογικού προφίλ και τον περιορισμό της κινητικότητας αποτελούν τις αιτίες της εμφάνισης του προβλήματος. Η εμφάνιση τους τοποθετείται στο 3ο τρίμηνο της κύησης και κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τον τοκετό.

Είναι αρκετά συχνή κατάσταση που επηρεάζει ανεξαρτήτου ηλικίας, φύλου και εθνικότητας όλους τους ανθρώπους. Μετά την ηλικία των 50 κάποιου βαθμού αιμορροϊδοπάθεια ανευρίσκεται στους μισούς ανθρώπους, ενώ υπολογίζεται ότι τουλάχιστον 5% του συνολικού πληθυσμού θα αναζητήσει βοήθεια από εξειδικευμένο ιατρό κάποια στιγμή στη ζωή του.

Οι αιμορροΐδες, ενώ παλαιότερα ταξινομούνταν σε Ι-IV βαθμού, πλέον χωρίζονται σε α) εσωτερικές β) εξωτερικές και γ) προπίπτουσες ανάλογα με τη θέση τους στον πρωκτό. Οι εσωτερικές αιμορροΐδες σπάνια προκαλούν πόνο και διαλάθουν της προσοχής τις περισσότερες φορές. Οι εξωτερικές ή προπίπτουσες συνήθως προκαλούν κνησμό, καύσος, άλγος όταν καθόμαστε ή όταν ενεργούμαστε, ενώ δεν είναι σπάνιο να αντιλαμβανόμαστε έναν όζο στην περιπρωκτική περιοχή. Τις περισσότερες φορές ανατάσσεται από τον ίδιο τον ασθενή στο μπάνιο. Συχνό σύμπτωμα αποτελεί και η αναγνώριση αίματος είτε στο χαρτί τουαλέτας ή και στα ίδια τα κόπρανα μετά την κένωση.

Οι άνθρωποι που πάσχουν από τέτοιου είδους συμπτώματα οφείλουν να εξεταστούν το συντομότερο από κάποιον ειδικό καθότι πρέπει να αποκλειστούν άλλες καταστάσεις που μιμούνται τέτοιου είδους συμπτώματα, όπως ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις παθήσεις του πεπτικού, εντερικές λοιμώξεις, πολυποδιάσεις, τραυματισμοί, εκκολπωματική νόσος, κακοήθειες του πεπτικού, κ.α.

Αιμορροΐδες στην εγκυμοσύνη

Η διάγνωση της αιμορροϊδοπάθειας ακολουθεί έναν πολύ συγκεκριμένο ιατρικό αλγόριθμο. Η προσπέλαση γίνεται από χειρουργό πεπτικού ή γαστρεντερολόγο με τη λήψη του ιστορικού και την καταγραφή των συμπτωμάτων. Στη συνέχεια, διενεργείται επιμελής κλινική εξέταση της περιοχής με χρήση πρωκτοσκοπίου. Τις περισσότερες φορές είναι επιβεβλημένη και η κολονοσκόπηση του εντέρου άνωθεν του προβλήματος για τον αποκλεισμό άλλων παθολογικών καταστάσεων. Η

εξέταση κοπράνων για καλλιέργειες λοιμωδών παραγόντων και δεικτών φλεγμονής προκρίνεται εξίσου στις μέρες μας.

Η πρόγνωση των ασθενών με αιμορροϊδοπάθεια είναι πολύ καλή και δε φαίνεται να επηρεάζεται το προσδόκιμο ζωής σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό.

Ανακούφιση και αντιμετώπιση

Πώς μπορούμε να προλάβουμε την ανάπτυξή τους:

1. Αποφεύγουμε την πολύωρη παραμονή στη τουαλέτα
2. Δεν πιέζουμε πολύ κατά την κένωση
3. Δεν αναβάλλουμε την ανάγκη μας για μετέπειτα μέσα στη μέρα
4. Μειώνουμε το σωματικό μας βάρος (BMI <25)
5. Ξεκινάμε αερόβια σωματική άσκηση
6. Υιοθετούμε δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες και δημητριακά
7. Καταναλώνουμε αρκετό νερό (8 ποτήρια/μέρα)
8. Λαμβάνουμε προβιοτικά

Οι αιμορροϊδοπάθεια μπορεί να υφεθεί ή και να εξαλειφθεί αυτόματα. Βοηθητικά και σε μικρού βαθμού προβλήματος μπορεί ο καθένας να βελτιώσει τη καθημερινότητά του με χρήση:

α) κάποιων αλοιφών ή χαπιών (που περιέχουν λιδοκαϊνη, διοσμίνη, υδροκορτιζόνη, φυτικά εκχυλίσματα κ.α.)

β) αποφυγή δυσκοιλιότητας με περιορισμένη χρήση καθαρτικών και μαλακτικών κοπράνων

γ) πλύσεις σε λεκάνη με χλιαρό νερό (sitz bath) για 10’

δ) υπόθετα μεσαλαζίνης

Ένας από τους σημαντικότερους στόχους κατά τη θεραπευτική προσέγγιση είναι η ευαισθητοποίηση των ασθενών να απευθυνθούν σε έναν ειδικό από νωρίς, καθότι είναι ένα θέμα ταμπού και σπάνια συζητιέται. Έτσι, ο ασθενής αναζητεί λύσεις μόνος του στο διαδίκτυο και επισκέπτεται τον ειδικό όταν το πρόβλημα είναι είτε προχωρημένο βαθμό είτε χρήζει εντελώς άλλης προσέγγισης.

Στατιστικά 1 στις 2 γυναίκες κατά την εγκυμοσύνη της, θα αναπτύξει κάποιου βαθμού δυσκοιλιότητα. Κλινικά χαρακτηρίζεται από κοιλιακό πόνο και δυσφορία, τυμπανισμό, αδυναμία κένωσης σε τακτικά χρονικά διαστήματα και παρουσία σκληρών μη ευμεγεθών κοπράνων.

Είναι επικίνδυνη η δυσκοιλιότητα στην εγκυμοσύνη;

Συνήθως, οι αιτίες της δυσκοιλιότητας αναζητούνται σε αγχώδη καθημερινότητα, μειωμένη σωματική άσκηση και διατροφή χαμηλή σε φυτικές ίνες, τα συμπληρώματα σιδήρου που χορηγούνται κατά την περίοδο αυτή, επίσης επιδρούν στη δυσκοιλιότητα.

Κατά την εγκυμοσύνη, παρατηρούνται συχνά προβλήματα, τα οποία είναι φυσιολογικά. Η υψηλή συγκέντρωση ορμονών στο σώμα και το αυξημένο στρες επηρεάζουν τη λειτουργία του πεπτικού σωλήνα με αλλαγές υπερευαισθησίας, κινητικότητας και διαπερατότητας, ενεργοποίησης του ανοσοποιητικού συστήματος και αλλαγές στη χλωρίδα του εντέρου. Συγκεκριμένα, παρατηρείται αύξηση των επιπέδων της προγεστερόνης που χαλαρώνει τις λείες μυϊκές ίνες στο σώμα, συμπεριλαμβανομένου και του γαστρεντερικού σωλήνα με αποτέλεσμα τη βραδεία διέλευση της τροφής. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται και από αλλαγές στο κυκλοφορικό σύστημα των αγγείων και από ανακατανομή υγρών στο σώμα. Η κατακράτηση σύμφωνα με τα δεδομένα μπορεί να αυξηθεί έως και 50% περισσότερο λόγω εκτεταμένης αγγειοδιαστολής, με αποτέλεσμα η εγκυμονούσα να παρουσιάζει συμπτώματα αφυδάτωσης συμπεριλαμβανομένου των πονοκεφάλων και της δυσκοιλιότητας. Στους αιτιολογικούς παράγοντες δεν μπορεί να παραληφθεί και η μηχανική πίεση του όλο και αυξανόμενου μεγέθους της μήτρας που ασκείται στο έντερο στη περιοχή της πυέλου που επιδεινώνει τα συμπτώματα.

Αν και παρατηρείται πολύ συχνά κατά την εγκυμοσύνη, εντούτοις σαν  σύμπτωμα πρέπει να εξετάζεται από κάποιον ειδικό ιατρό στο πλαίσιο αποκλεισμού και πληθώρας άλλων παθολογικών διαγνώσεων. Ενδοκρινικές διαταραχές όπως υποθυρεοειδισμός και σακχαρώδης διαβήτης, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, εντερική απόφραξη συνήθως λόγω συμφύσεων, νευρολογικές διαταραχές όπως σκλήρυνση κατά πλάκας ή ακόμη και κάποια κακοήθεια πρέπει να αποκλειστούν από τον διαφοροδιαγνωστικό αλγόριθμο.

Δυσκοιλιότητα στην εγκυμοσύνη: Αντιμετώπιση

Πώς μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί η δυσκοιλιότητα κατά την εγκυμοσύνη;

• Καταναλώνουμε τροφές υψηλές σε φυτικές ίνες: Ιδανικά καταναλώνουμε 25-30gr τη μέρα από φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, δαμάσκηνα, πίτουρο, ψωμί ολικής αλέσεως. Αυτά αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων και επιτυγχάνουν ταχεία διέλευση.
• Καταναλώνουμε αρκετή ποσότητα υγρών: Με αυτό τον τρόπο αποφεύγουμε την αφυδάτωση και με επαρκή πρόσληψη – της τάξεως των 10-12 φλιτζανιών ημερησίως – επιτυγχάνουμε μαλακά κόπρανα, ενώ ταυτόχρονα δεν επιβαρύνουμε τυχόν προβλήματα αιμορροϊδοπάθειας. Πιο θερμά κλίματα και καθημερινή γυμναστική απαιτούν περισσότερη πρόσληψη υγρών.
• Γυμναζόμαστε σε τακτική βάση: Η απουσία οποιασδήποτε εκγύμνασης, μειώνει τον ρυθμό του μεταβολισμού και αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο δυσκοιλιότητας. Περπάτημα, κολύμπι και οποιαδήποτε άλλη μετρίου βαθμού σωματική άσκηση, αυξάνει τον εντερικό τόνο. 3 φορές εβδομαδιαίως, από 20-30’ θεωρείται μία επαρκή δραστηριότητα.
• Μειώνουμε ή/και καταργούμε τα σκευάσματα σιδήρου: Η σωστή διατροφή μπορεί να αναπληρώσει επαρκώς τις αυξημένες ανάγκες. Μείωση της ποσότητας των συμπληρωμάτων αυτών που λαμβάνονται καθημερινά, μπορεί να ανακουφίσει άμεσα από τα συμπτώματα.
• Δοκιμάζουμε κάποιου είδους μαλακτικά κοπράνων: Με αυτό τον τρόπο αποφεύγονται τα σκληρά κόπρανα και βελτιώνεται η δυσκοιλιότητα. Επίσης το γάλα μαγνησίας θεωρείται αποτελεσματικό και ασφαλές. Τα ωσμωτικά καθαρτικά βέβαια δε συστήνονται κατά την εγκυμοσύνη γιατί διεγείρουν την ουροδόχο κύστη και η πολυουρία οδηγεί σε περεταίρω αφυδάτωση. Επιπροσθέτως mineral oils/cod liver oils πρέπει να αποφεύγονται καθότι μειώνουν την απορρόφηση θρεπτικών ουσιών.
• Προβιοτικά: Δοκιμάζουμε κάποια -ασφαλή για την εγκυμοσύνη- προβιοτικά ώστε να αποκαταστήσουμε τη χλωρίδα του εντέρου και να επανέλθουν οι υγιείς συνήθειές του.